Schaken op Koningsdag en 29 april

Koningsdag zou door mij aanvankelijk gevierd worden bij schaakvereniging Amsterdam West, waar gedurende de Koningsnacht het Oranjetoernooi georganiseerd wordt. Een toernooi waar 87 deelnemers aan deelgenomen hebben.

Bij nader inzien leek het mij geen goed idee om ’s nachts niet te slapen en heb alsnog gekozen voor het Koningsdagtoernooi bij sv Voorschoten. Een toernooi waar ik vaker aan meegedaan heb en waar ik in 2018 met 6½ uit 7 mijn achtkampgroep gewonnen heb.

Twee schakers hebben zowel het Oranjetoernooi in het Bilderdijkpark als het Koningsdagtoernooi in Voorschoten gespeeld.

Op Koningsdag is het een zonovergoten dag geweest en is er in een Open groep en vijf achtkampgroepen gestreden.

Ik opende in achtkampgroep 3 met een solide remise tegen Otto Boot in een partij die in balans bleef.

In de tweede ronde verlies ik in mijn optimisme onnodig een pion, waarna mijn tegenstander Maxim het gedecideerd uitspeelt. Tegen groepswinnaar Max haal ik voordeel, maar kies voor een aanval die vastloopt en verliest.

Na de lunchpauze mag ik op herhaling tegen Femke Wezenaar met verwisseling van kleuren ten opzichte van de ochtend van Eerste Paasdag in Delft.

Het lukt me om haar formatie vast te zetten en een vol stuk te winnen. Ik had ook ‘slechts’ de kwaliteit kunnen winnen en daar had ik waarschijnlijk beter aan gedaan. Maar het is rapid en je kunt niet even 20 minuten aan een stellingsoordeel besteden. Na stukwinst is mijn aanpak vastgelopen en omgezet in een vol stuk achter. Femke heeft het vervolgens fantastisch uitgespeeld.

In de volgende ronde speel ik tegen een tegenstander die de nul goed vasthoud tot en met de voorlaatste ronde. Ik speel met zwart, waarbij de Najdorf op het bord komt. Hij staat goed, totdat hij een stukruil doet die een pion kwetsbaar zou kunnen maken. Maar zijn dame staat ongedekt…

Eerst dames ruilen en dan stukkenruil had op termijn een pion voor hem opgeleverd. Na damewinst met schaak werd het proces stukkenruil voltooid en mijn pionnenformatie in tact.

Tegen Klaas Been heb ik opnieuw zwart en kom enigszins onhandig te staan na de opening. Althans, voor mijn gevoel. Het lukt me een strijd op gang te krijgen die tot en met het pionneneindspel spannend blijft. Er blijven alleen twee koningen op het bord achter.

De slotronde doe ik het weer niet optimaal en blijf op 2 punten steken, maar wel weer met een mooi dagje-er-op-uit geweest.

De vrijdag is het aangenaam koel tijdens de werkuren, waarna het op zaterdag opnieuw zonnig is met strakke blauwe lucht en er vanuit de Sprinter naar Amsterdam mooie plaatjes te zien zijn.

Vanaf Schiphol is de Sprinter net een veewagen, zo vol als het zit. Blij dat ik er niet eerder dan Amsterdam Centraal uit moet.

clubgebouw
Amsterdam Centraal Station

Het verlaten van station Amsterdam Centraal gaat gepaard met trotseren van een enorme mensenmassa, totdat ik de Spuistraat gevonden heb. Vervolgens is het via de Torenstraaat en de Nieuwe Leliestraat aangenaam wandelen voordat ik voor het eerst zie dat er een koeshop langs de route ligt.

clubgebouw
Hugo de Grootgracht

Tegen kwart over een ben ik in het clubgebouw en heb ik mijn krant niet nodig, want ik ben er niet als eerste.

Vanwege de zesde ronde is er indeling gemaakt voor 49 borden. Door enkele last minute afmeldingen passen de 49 borden precies in de zaal en hoeven er geen deelnemers aan het toernooi op zolder te spelen.

De Partij
Bord 27 (B-10)

In de partij tegen Jan Wieringa komt het London-systeem op het bord. Evenals in de ochtend van Paaszaterdag in Delft.

Diagram 1 Wieringa-Koks
stelling na 9.c4

Hier overweeg ik 9…c5, maar kom tot de conclusie dat het beter is zolang mogelijk mijn pionnenformatie op de damevleugel in tact te laten, omdat ik het idee heb dat het lastig zal zijn controle over een eventueel open lijn te krijgen. En speel 9…c6.

De volledige symmetrie is uit de strijd, beide formaties hebben een half open lijn en een Paard bij de overburen op bezoek wanneer de nog steeds gebalanceerde stelling na 13.Ld3 op het bord staat.

Diagram 2 Wieringa-Koks
stelling na 13.Ld3

In mijn zettenbeoordeling visualiseer ik ook de pionnenstructuren die op Paaszaterdag in de loop van de partij op het bord zijn gekomen en had onder meer ideeën om een Paard op d6 te zetten. In de diagramstelling wordt ik echter afgeleid door de gedachte dat de loper op d3 ongedekt staat en zie het Paard op de koffie op e5 volledig over het hoofd. Na 13…Pxf2 14.Txf2 Lxd3 15.Pxd3 schrik ik wakker en staat de volgende stelling op het bord.

Diagram 3 Wieringa-Koks
stelling na 15.Pxd3

Meteen is het besef dat ik met de situatie te dealen heb en moet strijden naar een eindspel met kans op remise: Toren tegen Toren + Paard. Met de pionnenmeerderheid op de damevleugel ligt daar wellicht de kans en de witte pionnenformatie op de koningsvleugel ziet er kwetsbaar uit indien wit het niet helemaal goed speelt.

Na 15…a5 16.Pe5 Pd7 17.Pxd7 Dxd7 18.Tac1 staat de volgende stelling op het bord en biedt een grijnzende tegenstander iets te drinken aan. Tijdens de partij heb ik echter genoeg aan water.

Diagram 4 Wieringa-Koks
stelling na 18.Tac1

Een volgend tussendoel is de lopers van het bord, waarbij tevens f7 en eventuele invasie over damevleugel in het oog gehouden moet worden. Daarom nu eerst 18…a4 om het Paard een directe route via b3 te ontnemen.

Na 19.Pf3 Dd8 20.Pe5 Lg5 21.Dg4 Lxf4 22.Txf4 zijn de lopers van het bord en lijkt wit van plan de torens te verdubbelen.

Diagram 5 Wieringa-Koks
stelling na 22.Txf4

Ik moet voorkomen dat er een eindspel ontstaat met alle zware stukken van het bord, waarbij het witte paard overblijft. Na dameruil komt er geen witte torenverdubbeling op de f-lijn, maar op de c-lijn en krijg ik de kans de witte pionnen op de damevleugel onder druk te zetten.

Diagram 6 Wieringa-Koks
stelling na 25…Tb5

Wit heeft nog steeds een duidelijk voordeel, nadat beide formaties 30 zetten gespeeld hebben. Maar vind de oplossing maar achter het bord.

Diagram 7 Wieringa-Koks
stelling na 31.Txc4

Wit kiest ervoor de torens te ruilen. Ik heb niet alleen mijn eindspeldoel bereikt. Ook heb ik verbonden pionnen die – mits ik het goed uitspeel – niet af te stoppen zijn.

Diagram 8 Wieringa-Koks
stelling na 31.dxc4

In het vervolg vergeet ik niet mijn koning bij de strijd te betrekken. Daar is alle tijd voor, want het staat goed op de damevleugel. Bovendien heb ik het idee dat mijn koning alvast in het midden moet staan, voor het geval wit terugoffert en er een pionneneindspel ontstaat.

Volgens de Personal Coach Komodo wisselt de beoordeling af tussen ‘zwart staat beter’ en ‘stelling in balans’ op weg naar de stelling na 36 zetten.

Diagram 9 Wieringa-Koks
stelling na 36…b5

Ook hier is het oordeel ‘in balans’ maar dan moet de witte toren wel naar f2. In de analyse is het vervolgens allemaal wel spannend, maar uiteindelijk alles geneutraliseerd. Vanuit de diagramstelling speelt wit 37.Kb4.

Drie zetten later staat het volgende op het bord.

Diagram 10 Wieringa-Koks
stelling na 40.Ta1

Hier wil wit het Paard terugofferen, maar ik wil de druk van mijn verbonden pionnen in tact houden tegen een tegenstander die ook onder tijdsdruk zit te spelen. Er volgt 41.Pxb3 c3 42.Tc2 Ta3 43.Pc5 Kd5 44.Kd3 g6 45.Te2 Ta1 46.e4+ fxe4+ 47.Txe4 Td1+. Het oordeel is wisselend. Zwart staat beter, balans en even zelfs wit staat beter. Zo nauw ligt het bij elkaar. Vanuit het volgende diagram is zwart weer duidelijk aan het winnen.

Diagram 11 Wieringa-Koks
stelling na 47.Td1+

Er volgt nog 48.Kc2 Td2+ 49.Kb3 Tb2+ 50.Ka4 c2 51.Te1 Tb1 52.Te4+ Kxd4 waarna de tijd van wit op is en de slotstelling bereikt is.

Diagram 12 Wieringa-Koks
Slotstelling

Partijen kijken en bijpraten in het zonnetje worden vervolgens afgewisseld, waarna ik tegen half acht huiswaarts ga.

14e Prinsenstadtoernooi

Kort na het ontvangen van het verlofuren overzicht voor 2023 kwam de 14e editie van het Prinsenstadtoernooi op de kalender, georganiseerd door Delftseschaakclub. Evenals de dertiende editie is het clublokaal van DSC de speellocatie.

Hierdoor is er ruimte voor maximaal 80 deelnemers, dus je moet er op tijd bij zijn om deel te kunnen nemen. Voor de verlofdagen rond het Paasweekeinde kreeg ik meteen goedkeuring, zodat de inschrijfprocedure in orde gemaakt kon worden en mijn zesde deelname aan dit weekendtoernooi aanstaande is.

Na een werkdag in de avonduren schaken heeft voor mij geen zin, maar wanneer ik uitgerust aan de partij kan beginnen kan er wel een prima partij op het bord gezet worden.

Witte donderdag is benut om voor enkele dagen eten te bereiden. Een spaghetti bolognese met boerenkool, snijbonen, knoflook en ui.

eten
spaghetti bolognese

Er is gestreden in drie groepen:

groep rating
A vanaf 1900
B tussen 1600 en 1950
C tot en met 1650

Een toernooi als deze is ook nuttig om te werken aan je schaakrepertoire. Niet naar clubavonden kunnen brengt met zich mee dat je de oefenpartijen van de clubavonden mist. In 2021 plukte ik nog de vruchten van een instructieve partij tegen IM Edwin van Haastert in de interne van LSG.

Verder is het ook zo, dat wanneer je full time werkt niet de tijd in schaaktraining kunt steken die je zou willen. Want er moet ook gekookt en aan andere huishoudelijke taken gewerkt worden. Dat moet je accepteren. Dus spelen van partijen die je vervolgens nakijkt is dan essentieel om toch weer te verbeteren.

Het spelen van een toernooi als het Prinsenstadtoernooi is echter vooral een mooi Paasweekendje er-op-uit.

Hieronder mijn persoonlijke resultaten en de verwijzing naar de partijuitwerkingen verderop in dit verslag.

bord wit resultaat zwart aantal zetten
5 Paul Koks 1 – 0 Alexander Leutel 45
3 Lorenzo Philipsen 1 – 0 Paul Koks 56
5 Paul Koks 1 – 0 David Johannes Spitsbaard 19
vrij
4 Femke Wezenaar 1 – 0 Paul Koks 42
6 Paul Koks ½ – ½ Jort Cornelissen 103
Totaal: 265

Met uitzondering van de partij in ronde 3 zijn het stuk voor stuk partijen geweest die ook anders hadden kunnen aflopen. Een gegeven dat duidelijk maakt dat we echt aan elkaar gewaagd zijn geweest.

Eindresultaat ten opzichte van tegenstanders

punten mijn resultaat
3 Femke Wezenaar 0
4 Alexander Neutel 1
9 Lorenzo Philipsen 3 0
11 Paul Koks 3
13 Jort Cornelissen 3 ½
15 David Johannes Spitsbaard 1

Toernooisite

Groep C

Bord 5
Paul Koks Alexander Neutel
1 0


In de partij tegen Alexander Neutel komt een Nimzo-Indisch thema op het bord, waarbij ik voor het eerst in klassiek schaak 4.Dc2 speel op 3…Lb4.

Diagram 1 Koks-Neutel
stelling na 4.Dc2

In de loop van de strijd krijgt Alexander zijn stelling beter voor elkaar dan de beheerder van mijn witte formatie. Het gaat bij wit hier en daar enigszins onhandig, waarna zwart na de 26e zet uitzicht heeft op kwaliteitwinst

Diagram 2 Koks-Neutel
stelling na 26…Pd5

Na 27.De4 f5 28.De2 Pxc3 29.bxc3 is de procedure kwaliteit winnen voltooid, maar heb ik wel twee verbonden pionnen die een belangrijke rol zullen gaan spelen.

Zelf krijg ik de indruk dat wel of niet uitgerust aan de partij beginnen een rol kan gaan spelen. Na mijn eerste pionopmars met 35.d5 is alles nog dik oké voor zwart.

Diagram 3 Koks-Neutel
stelling na 35.d5

Vervolgens kan ik na 35…Td6 36.Kf2 e5 37.a4 Db7 38.axb5 Dxc5 met mijn c-pion oprukken, zodat de twee pionnen weer verbonden zijn en de loper op b3 gedekt is.

Diagram 3 Koks-Neutel
stelling na 38…Dxb5

Nu kiest zwart het verkeerde terugtrekveld voor de dame en kantelt de partij. Ik kan de dame en de toren met een pionvork aanvallen.

Diagram 3 Koks-Neutel
stelling na 40.c5

Na 40…f4 41.gxf4 exf4 42.Dxe7 is kwaliteit achter omgezet in vol stuk voor. WAnneer na 45.Tc3 vooruitzicht is op meer matieraalverlies zet Alexander de klok stil.

Diagram 6 Koks-Neutel
stelling na 45.Tc3

Het zal de enige verliespartij zijn voor mijn tegenstander. Zaterdagochtend is hij oneven en zal 3½ punten in de resterende vier ronden verzamelen en gedeeld tweede worden.

1 – 0



naar boven

Bord 3
Lorenzo Philipsen Paul Koks
1 0

Op de zaterdagochtend mag ik het opnemen tegen Lorenzo Philipsen van Rotterdamse Schaakvereniging Onesimus. We mogen spelen op bord 3, wat met zich mee brengt dat ik mijn debuut ga maken op een live-board. In de C-groep zijn er vier live-borden opgesteld.

eten
live-board

Er komt het London-systeem op het bord. Een systeem waar ik tijdens enkele rapidtoernooien onlangs enkele keren succesvol ben geweest. Tijdens Tata-steel 2019 scoorde ik in Hotel Hoge Duin remise tegen Rein Thierry.

Diagram 1 Philipsen-Koks
stelling na 4.c4

Doordat ik mijn debuut op het live-board op facebook deelde kom ik er na de partij achter dat de volger uren tegen deze stelling aan zit te kijken. Na enkele correcties is tot en met de negende zet te volgen, maar het werd te veel werk om de hele partij te herstellen. Zondagochtend zal het wel goed werken tijdens mijn partij.

Diagram 2 Philipsen-Koks
stelling na 5…c6

De toernooicoach noemde 5…c6 een belangrijke verzwakking. Door die te spelen kom je achter de consequenties. Na 6.Db3 voel ik mij gedwongen 6…Db6 te spelen en de dames te ruilen na de dwangzet 7.c5!. Hierdoor kom ik er dankzij de uitleg achter dat de dubbelpion op de b-lijn als gevolg van dameruil in het voordeel is voor de kleur met de dubbelpion. In plaats van de gespeelde zesde zet zou 5…Lb4 beter zijn geweest. Durven schaken en op die manier achter je zwaktes komen, daar wordt je beter, alerter van.

Zelf was ik overtuigd op tijd te zijn met mijn rokade, om het aan de damevleugel te kunnen keepen. Dat was deels berekend en deels op gevoel. De opmars van de witte damepionnen werd afgestopt en vernietigd, waarmee ik dacht met 2 pionnen mooie compensatie te hebben voor de loper. Vanwege de gepasseerde vrijpion op de a-lijn en de verbonden, tevens gepasseerde pionnen op de c- en d-lijn.

Diagram 3 Philipsen-Koks
stelling na 18…a5

De partij heb ik na de derde ronde met de toernooicoach besproken. Niet alleen ik, maar ook hij geloofde in deze fase al in mijn stelling. Mijn tegenstander ook. Tijdens de partij kon je dat aan zijn lichaamshouding zien en na afloop sprak hij dat uit. Maar in deze fase geeft Komodo voorlopig nog aan ‘wit staat beter’, ondanks het paard e2. Een verdere opmars van de zwarte formatie aan de damevleugel wordt niet optimaal behandeld, waardoor ik met mijn formatie wel comfortabel kom te staan.

Diagram 4 Philipsen-Koks
stelling na 28…g6

Hier ga ik het na 29.Lxd5 laten glippen. Ik speel niet 30…Pb6, waar ik in de aanloop naar deze fase wel goed naar gekeken heb. Doch vergeet er opnieuw naar te kijken en speel 29…Kg7, waarna het voordeel zeer minimaal is en zich op glad ijs bevindt na wits 30.Ta7

Er volgt nog strijd voor wat het waard is, totdat er uitzicht is op een eindspel met Koning, loper plus pion tegen Koning Alleen.

Diagram 5 Philipsen-Koks
slotstelling na 56.Lb5

Nu is het tijd om mijn tegenstander te feliciteren.

1 – 0

naar boven

Bord 5
Paul Koks David Johannes Spitsbaard
1 0

In de derde ronde confronteert David Johannes Spitsbaard me met de Ragozin Verdediging, waarbij na mijn zevende zet de volgende stelling op het bord staat.

Diagram 1 Koks-Spitsbaard
stelling na 7.Ld3

Hier verwacht ik 7…f5, maar zwart speelt 7…Pxc3; een manoeuvre waarover je mij niet hoort klagen.

Het levert in eerste instantie initiatief en de pion op h7 op. Waarna het twaalf zetten later als volgt staat.

Diagram 1 Koks-Spitsbaard
stelling na 19.Dh3

Hier vind David Johannes het mooi geweest, terwijl de klok nog drie uur moet slaan.

1 – 0

Het bijtijds klaar zijn benut ik om de twee partijen van deze zaterdag met de toernooicoach te bespreken. Waarbij Lopez nuttige instructies presenteert.

Zondagochtend wijkt de reisroute naar Delft af van de twee eerdere toernooidagen, doordat tramlijn 19 nog niet op halte HMC Antoniushove staat. Ik neem geen risico en reis met tram 2 tot aan Centrum, om daar tramlijn 1 te pakken.

Ik mag weer op een live-bord optreden, waarbij de zetten nu wel goed geregistreerd worden.

naar boven

Bord 4
Femke Wezenaar Paul Koks
1 0
partij

Ik mag het opnemen tegen Femke Wezenaar van sg Rijswijk en heb enkele zetten nodig om in de partij te komen. Dat komt tot uiting in vijf pionzetten in de eerste zeven zetten en ga er pas goed in duiken wanneer het eigenlijk te laat is.

Diagram 1 Wezenaar-Koks
stelling na 10.Dg3

Rokeren kan hier niet wegens de dreiging Lxh6 die er dan aan zit te komen. De noodzakelijke 10…Ph5 vind ik niet en speel 10…Kf8.

Desondanks slaag ik erin het schaakgevecht spannend te houden en sta een fase in de plus.

Diagram 2 Wezenaar-Koks
stelling na 25…Df7

In het vervolg ben ik te optimistisch over mijn kansen. Een fase waarvan de toernooicoach vertelde eigenlijk niets te moeten doen om remise er uit te slepen. Tot aan wits 32e zet was er balans. Zelfs een hele lichte plus voor zwart.

Diagram 3 Wezenaar-Koks
stelling na 32.Tff2

Maar hierna gaat het mis. 32…Th4? 33.Kg1 g5? staat de zwarte koning op de tocht, waarna het met 34.Lc3 in feite over is. Ik strijd nog door, omdat wit ook nog een fout kan maken. Maar dat doet ze niet en loodst een pion soepel richting de overkant, op tijd gesteund door een toren.

1 – 0

naar boven

Bord 6
Paul Koks Jort Cornelissen
½ ½

In de slotronde van dit gave toernooi mag ik het opnemen tegen Jort Cornelissen. Die in de loop van het seizoen aansluiting vond bij VAS 7, een team waar we met LSG 6 in de competitie tegen gespeeld hebben. Het zal een partij van 103 zetten worden, waarbij we een theoretische remise helemaal uitgewrongen hebben voor de vaardigheidstraining.

Jort presenteert de Benoni. Het is een tijd geleden dat ik een zwarte formatie tref met deze aanpak.

Zelf heb ik het systeem voor het eerst gespeeld tijdens de slotronde van PK Haagse Schaakbond 2008 in de partij tegen Henk Happel. Waarmee ik een lange strijd wist af te dwingen alvorens ten onder te gaan.

Tijdens deze slotronde speelden we vlot naar het volgende eindspel.

Diagram 1 Koks-Cornelissen
stelling na 39…Kg7

Ik heb een mooie gepasseerde vrijpion en weet dat ik mijn toren op dezelfde rij moet zien te krijgen achter de pion, of afdwingen dat de torens geruild worden. Met het spelen van 40.d6 vergeet ik even dat dit meteen had gemoeten, want nu krijgt zwart zijn toren achter de pion en gaat ie verloren.

Brandalarm

En dan gaat er een brandalarm af in het gebouw. Het leidt ertoe dat de klokken stilgezet worden om te wachten tot het brandalarm uitgeschakeld is.

Hierbij gebeurt het voor het eerst dat er tijdens de partij alvast een stuk partij geanalyeerd wordt en het voornemen om tot het einde door te spelen wordt uitgesproken.

Het lukt me om een pion achter om te zetten in een pion voor, maar dan maakt Jort ook geen fout en staat na zet 103 dezelfde stelling voor de derde keer op het bord.

Diagram 2 Koks-Cornelissen
stelling na 103.Kg2

½ – ½

Ik blijf nog tot na de prijsuitreiking voor de nababbel alvorens naar huis te gaan om Parijs-Roubaix achteraf te kunnen kijken.